Ogólne zasady pracy ze światłowodami

Podstawą jednomodowej telekomunikacji światłowodowej jest propagacja fali elektromagnetycznej w falowodzie kwarcowym. Ze względu na fakt, że transmisja realizowana jest w paśmie niewidzialnym dla oka ludzkiego, wskazane jest zachowanie szczególnej ostrożności w trakcie pracy z systemami telekomunikacji jednomodowej. Niewłaściwa obsługa urządzeń światłowodowych takich jak spawarki światłowodowe czy reflektometry optyczne, może przyczynić się przede wszystkim do uszkodzenia urządzeń zainstalowanych w torze światłowodowym oraz spowodować uszczerbek na zdrowiu osób obsługujących, oraz postronnych. Aby uniknąć wspomnianych sytuacji, niezbędne jest stosowanie się do zasad bezpieczeństwa podczas pracy z systemami światłowodowymi.

Światłowody – podstawowe zasady

W odniesieniu do ochrony infrastruktury światłowodowej należy przyjąć, że podstawową zasadą powinna być eksploatacja sprzętu zgodnie z procedurami producenta oraz niedokonywanie modyfikacji we własnym zakresie. W odniesieniu do bezpieczeństwa osób pracujących z systemami światłowodowymi należy przede wszystkim zapewnić właściwe przeszkolenie osobom pracującym z tymi systemami oraz ograniczyć dostęp do światłowodowych urządzeń transmisyjnych i infrastruktury osobom niedopuszczonym do pracy z tymi systemami. Zasady dostępu do systemów światłowodowych powinny być ściśle skorelowane z klasą optyczną, jak zdefiniowano w normie PN-EN 60825-1, zaprezentowanymi w tablicy 1.[1]

Poza urządzeniami klasy 1 użytkowanie laserów wiąże się z możliwością uszkodzenia oczu lub skóry przez ich promieniowanie. Naj- niebezpieczniejsze urządzenia laserowe należą do klasy 4, jednakże lasery emitujące promieniowanie w tej klasie praktycznie nie występują w telekomunikacji światłowodowej (lasery takie wykorzystywane są np. przy cięciu, spawaniu, znakowaniu).

Laser w światłowodach

Każdy stosowany na stanowisku laser musi mieć przypisaną klasę, która wiąże się z koniecznością stosowania odpowiednich środków ochronnych przed promieniowaniem laserowym bezpośrednim, natomiast może istnieć potrzeba zabezpieczenia oczu pracownika przed promieniowaniem odbitym i rozproszonym.

Najwyższy poziom promieniowania laserowego, który nie powoduje obrażeń oczu i skóry, określany jest w odpowiednich aktach prawnych: na poziomie krajowym – w rozporządzeniu, a na poziomie Unii Europejskiej – w Dyrektywie (2006/25/EU)[2]. W Polsce określa go rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy jako maksymalną dopuszczalną ekspozycję MDE (Dz.U. nr 217)[3]. Ustalone wartości graniczne odnoszą się do przypadkowych, krótkotrwałych ekspozycji człowieka na to promieniowanie, a nie do zamierzonych długotrwałych ekspozycji.

Table 2 - Wymagania dotyczące zabezpieczenia dla różnych klas laserowych

Ponieważ promieniowanie laserowe pojawia się nie tylko na wyjściu urządzenia transmisyjnego, zalecane jest odpowiednie oznakowanie kabli światłowodowych, a przede wszystkim elementów infrastruktury optycznej, które stanowią osłony połączeń światłowodów. Znak ostrzegający przed promieniowaniem laserowym zdefiniowany został w normie PN-EN 60825-1 i zaprezentowany na rysunku 1.

Niezależnie od ostrzeżenia przed promieniowaniem laserowym norma PN-EN 60825-1 definiuje szereg tabliczek informacyjnych identyfikujących źródło i typ zagrożenia laserowego.